تبلیغات
هنر هشتم - رسانه‌ها با بازتاب آسیب‌های اجتماعی نقش دیده‌بان ایفا می‌كنند

درباره وبلاگ

آرشیو

آخرین پستها

پیوندها

پیوندهای روزانه

نویسندگان

جستجو



آمار وبلاگ



Admin Logo


رسانه‌ها با بازتاب آسیب‌های اجتماعی نقش دیده‌بان ایفا می‌كنند
نویسنده :. فرهاد صفت -- دوشنبه 13 اردیبهشت 1389-12:50 ب.ظ




اگر تحریف، جعل، دروغ و اغراق بی‌مورد در اخبار وجود داشته باشد كه باعث شود تصویری تیره و تار از جامعه ارایه شود قطعا نمی‌توان آن را پذیرفت

 اما درباره‌ مطبوعات زرد نمی‌توان به‌راحتی حكم صادر كرد بلكه باید از مطالعات جامعه‌شناسی و همچین تحلیل محتوا كمك گرفت زیرا در عرصه پژوهش،‌ دانستن درباره مخاطب و اینكه رسانه چه تاثیری بر او دارد امری بسیار سخت و ناشدنی است.

به گزارش ایسنا،‌ محمدمهدی فرقانی ـ استاد ارتباطات ـ با بیان این مطلب و با تاكید بر اینكه رسانه‌نگاری زرد از اوایل قرن بیستم در آمریكا رایج شد[مفاهیم: روزنامه‌نگاری زرد چیست؟] اظهار كرد: زمانی كه مطبوعات با جذب آگهی بازرگانی توانستند قیمت تك‌فروشی خود را به حداقل رسانده و با یك پنی آن‌ها را به فروش برسانند، به تدریج پنی‌پرس یا یلوپرس (به دلیل استفاده از كاغذ زرد به عنوان كاغذ روزنامه) در روزنامه‌نگاری رواج پیدا كرد.

وی كه درباره سوءاستفاده از هیجانات فردی و اجتماعی مخاطبان در رسانه‌نگاری زرد سخن می‌گفت با جهت‌دار خواندن این موضوع،‌ گفت: ویژگی روزنامه‌نگاری زرد این بود كه الزاما به واقعیت پایبند نبوده و درپی چیزی بو كه بتواند مخاطب را جذب كند تا تیراژ و در نتیجه فروش آگهی خود را افزایش دهد.

او با اشاره به اینكه یكی از اهداف رسانه‌ها حتی تا امروز استفاده از آگهی‌ است ادامه داد: در شرایط امروز بدون استفاده از آگهی، قیمت‌ هر نسخه روزنامه حداقل باید پنج برابر شده و مثلا سه هزار تومان به فروش برسد تا بتواند هزینه‌های خود را جبران كند، این امر حتی درباره  سایت‌ها نیز صدق می‌كند.

وی كه در سمینار رسانه و آسیب‌های اجتماعی سخن می‌گفت، خاطر نشان كرد: در اوایل قرن بیستم در آمریكا نیز همین اتفاق افتاد؛ زیرا قیمت مطبوعات آنقدر بالا بود كه فقط نخبگان و اشراف‌زادگان می‌توانستند آن‌ها را بخوانند كه این عمل با روند تجاری‌سازی كه از اواسط قرن نوزدهم شروع شده بود همخوانی نداشت به همین دلیل روزنامه‌ها به سمت جذب آگهی و كاهش قیمت خود روی آوردند.

به گفته این استاد ارتباطات شكل‌گیری روزنامه‌نگاری زرد یك وجه مثبت داشت و آن هم این بود كه مطبوعات را از انحصار نخبگان خارج كرده و در دسترس عموم قرار داد اما وجه منفی آن نیز این بود كه برای جذب مخاطب به اخبار سطحی یا به بیان دیگر اخبار با ارزش‌های علایق انسانی روی آورد.

او با اشاره به این كه مخاطب دو دسته نیاز آنی و آتی دارد تصریح كرد: پاسخی كه مخاطب بلافاصله با خواندن یك خبر به آن دست پیدا می‌كند پاداش آنی است.

رسانه در واقع به كمك این پاداش آنی سعی می‌كند اخبار و مطالبی كه دارای پاداش آتی هستند را در اختیار مخاطبانش قرار دهد كه در روزنامه‌نگاری زرد بیش از هر چیز به این نیاز آنی پاسخ گفته می‌شود.

وی اضافه كرد: اما روزنامه‌نگاری زرد كم كم به جایی رسید كه برای جذب مخاطب به هر فعالیتی روی آورد و در نتیجه گاهی دروغگویی، تحریف و اغراق و بزرگ‌نمایی بی‌مورد نیز چاشنی كار این نوع از روزنامه‌نگاری شد زیرا قرار بود به هر طریقی روزنامه فروش برود و این هدف نیز با هر وسیله‌ای توجیه می‌شد، از این زمان بود كه روزنامه‌نگاری زرد به نوعی از روزنامه‌نگاری معروف شد كه سراسر آن با اغراق، جعل واقعیت، ساختن واقعیت مجازی و دروغگویی ساخته می‌شود ضمن اینكه حتی شاخه‌ای از این نوع روزنامه‌نگاری هم به رواج مسائل غیراخلاقی پرداخت.

فرقانی درباره‌  تفاوت میان روزنامه‌نگاری عامه‌پسند و روزنامه‌نگاری زرد نیز گفت: ‌مطبوعات عامه‌پسند كاركردهای مثبت فراوانی دارند و در دسته روزنامه‌نگاری زرد وارد نمی‌شوند؛ این نوع از مطبوعات در پی جعل و تحریف مطالب نیستند و بیشتر به علایق زودگذر و سرگرم سازی مخاطب می‌پردازند كه این سرگرم‌سازی نیز یكی از كاركردهای مثبت تمامی رسانه‌هاست زیرا اگر اوقات فراغت مخاطب به خوبی پر نشود، او به مسائلی می‌پردازد كه هم برای خودش و هم برای جامعه خوب نیست.

او با تاكید بر اینكه باید تعریف و خاستگاه فكری ما نسبت به روزنامه‌نگاری زرد مشخص باشد تا هر نشریه‌ای را كه درباره‌ی اخبار حوادث و آسیب‌های اجتماعی مطلب می‌نویسد روزنامه‌  زرد ندانیم اضافه كرد: اخبار حوادث در تمام دنیا جزو پر كشش‌ترین و پرمخاطب‌ترین اخبار هستند. حتی چند سالی است كه تلویزیون نیز اخبار مربوط به انفجارها یا تصادفات را به دلیل نیاز مردم و جذابیت آن پخش می‌كند.

وی با تاكید بر اینكه از این طریق ارایه اینگونه اخبار می‌توان مخاطبان را به پیگیری اخبار دیگر نیز راغب كرد، افزود: بدین معنا رسانه‌ها سعی می‌كنند در مجموعه‌ای متعادل با ارائه پاداش آنی مخاطب را به خواندن اخباری دارای پاداش آتی نیز جذب كنند، بنابراین به نظر می‌رسد حكم كردن درباره‌ مطبوعات زرد نیز نباید بی‌رحمانه باشد.

او با بیان اینكه مطبوعات زرد همیشه مرزبندی روشنی ندارند و در نتیجه نمی‌توان به راحتی گفت‌ كه روزنامه‌ای زرد هست یا نه، ادامه داد: تفسیر درباره زرد بودن یا نبودن یك روزنامه، به فرهنگ جامعه و خوانش مخاطبان آن نیز بستگی دارد زیرا امروزه یكی از دیدگاه‌های مطرح این است كه مهم نیست چه پیامی می‌دهیم؛ بلكه مهم این است كه تفسیر مخاطب از پیام ما چیست.

قطعا سوژه سوءاستفاده از هیجانات فردی مخاطبان در رسانه‌نگاری زرد براساس یك پیش فرض شدید و غلیظ مطرح شده است كه باید متعادل شود؛ چرا كه مهمترین معیار برای مشخص كردن زرد بودن یك نشریه، پروا نداشتن آن‌، از جعل، تحریف، اغراق بی‌مورد و نیز توسل به شیوه‌های مختلف برای جذب مخاطب است.

این استاد ارتباطات در پاسخ به سوالی درباره‌ اینكه این نوع نشریات چطور اجازه انتشار دریافت می‌كنند نیز گفت: در اداره‌  كل مطبوعات داخلی گروهی به عنوان مانیتورینگ مطبوعات را رصد می‌كنند تا اشتباهات آن‌ها را متذكر شوند كه توجه آن‌ها به این دسته نشریات كمتر است زیرا سیاسی نیستند البته به دفعات، تذكر، هشدار و حتی لغو امتیاز هم درباره‌ این نشریات زرد نیز دیده شده است.

او با بین اینكه این دسته از نشریات معمولا فصلی بوده و در تمام سال منتشر نمی‌شود، افزود: مثلا آن‌ها با یك انتخابات متولد می‌شوند و بعد از آن نیز از بین می‌روند یا حتی گاهی به برخی كاندیدها اجاره داده می‌شوند.

فرقانی در ادامه با اشاره به این كه رسانه به دلیل برخی وظایف ذاتی خود به اخبار حوادث بیشتر توجه می‌كند كه امری عجیب و غریب و مختص عصر ما هم نیست ادامه داد: روزنامه‌نگاری زرد از اوایل قرن بیستم به عنوان یك امر رایج در روزنامه نگاری مطرح شده است.

اما دانست كه بازتاب دادن آسیب الزاما حاوی آسیب نیست؛ بلكه می‌تواند فرصت نیز ایجاد كرده و به نوعی نقش دیده‌بان برای مطبوعات و رسانه‌ها را ایفا كند.

وی اضافه كرد: انكار نمی‌كنم كه مطبوعات و رسانه‌ها به انعكاس این نوع اخبار علاقه‌مند و مشتاق هستند و به همین خاطر زمان،‌ مكان و فضای مناسب را به این كار اختصاص می‌دهند اما در عین حال نباید فراموش كنیم انتشار این نوع رویدادها حكم میزان‌الحراره برای فراز و فرودهای جامعه را نیز دارد و نشان می‌دهد كه چه اتفاقی در جامعه در حال رخ دادن است.

او تاكید كرد: به یاد داشته باشیم تا مساله‌ای رسانه‌یی نشود حساسیت لازم برای برخورد با آن ایجاد نمی‌شود در نتیجه بازتاب رسانه‌یی این نوع خبرها همیشه منفی نیست بلكه با بالا بردن ضریب حساسیت‌ها چاره‌اندیشی را نیز به دنبال خواهد داشت ضمن اینكه بازتاب دهنده‌ی واقعیت‌های جامعه نیز هست. واقعا چرا نباید بدانیم چه اتفاقی در جامعه می‌افتد.

به عقیده وی هیچ وقت نمی‌توان مخاطب را از سایر تاثیرات اجتماعی به جز رسانه مصون دانست و گفت كه تنها تحت تاثیر رسانه است؛ بنابراین درباره‌ی تاثیرات این نوع روزنامه‌نگاری نیز نمی‌توان به راحتی حكم صادر كرد،‌ضمن اینكه نمی‌توان روزنامه نگاری را نیز از غرض‌ورزی مصون دانست اما صدور حكم كلی جعل و سیاه‌نمایی درباره‌ی تمامی آن‌ها نیز درست نیست.

به یاد داشته باشیم وجود رسانه‌ هم مانند تمام اجزای دیگر جامعه اجتناب‌ناپذیر بوده و بخشی از واقعیت اجتماعی زندگی ماست.

این استاد ارتباطات تصریح كرد: فضای زندگی امروز ما توسط رسانه‌ها اشغال شده و ما در این فضا شناور و تحت تاثیر آن هستیم، ضمن اینكه با اصلاح رسانه نیز نمی‌توان همه چیز را اصلاح كرد.

مجموعه‌ای از اقدامات و تمهیدات لازم است تا ضریب آسیب‌ها كاسته شود؛ اخلاق حرفه‌یی باید در تمامی حوزه‌ها توسعه یابد این در حالی‌است كه جامعه ما به شدت به سمت كمرنگ شدن اصول و معیارهای اخلاقی در تمامی حرفه‌ها پیش می‌رود.